Bu günün rekabet dünyasında, bir işletmenin sağlam temellere otura bilmesi
için, verimli, mali açıdan etkin ve esnek olması gerekir. İmalat ve işletme
endüstrilerinde, bu durum endüstriyel kontrol sistemlerine olan talebin artmasıyla
önem kazanmıştır. Çünkü otomatik kontrol sistemleri hız, güvenlik, kullanım esnekliği,
ürün kalitesi ve personel sayısı bakımından işletmelere çeşitli avantajlar
sunmaktadır.

Günümüzde bu avantajları sağlayan en etkin sistem PLC veya PC tabanlı
kontrol sistemleridir. PLC li denetimde dijital olarak çalışan bir elektronik sistem,
endüstriyel çevre koşullarında sağlanmıştır. Bu elektronik sistem dijital veya analog
giriş/çıkış modülleri sayesinde makine veya işlemlerin birçok tipini kontrol eder. Bu
amaçla lojik, sıralama, sayma,veri işleme,karşılaştırma ve aritmetik gibi fonksiyonları
programlama desteği sağlayıp buna göre girişleri değerlendirip, çıkışlara atayan,
bellek, giriş/çıkış, CPU ve programlayıcı bölümlerinden oluşan entegre bir cihazdır.

Her hangi bir işlemin veya işlemlerin kontrolü söz konu olduğunda, ilk adım
kontrol sisteminin tasarımından kastedilen yapılacak sıralı işlemlerin belirlenmesi
sistemi oluşturacak tüm ekipmanların seçilmesidir. İlk adım olarak kontrol sistemleri
tasarımı yapıldıktan sonra kontrol şemasının çizimi yapılır. Bu şema kontrol sistemi
içinde yer alan tüm elemanların ve bunların birbirleri ile olan bağlantılarını
göstermektedir.

Programlanabilir kontrol cihazlarının da kullanımında birinci ve ikinci adımlar
aynıdır. Sistem tasarımı yapıldıktan sonra  bir kontrol şeması çizilmelidir.

Kontrol sisteminin belirlenmesinden ve kontrol şemasının çizilmesinden
sonraki adım ise kontrol şemasında belirtilen tüm malzemelerin temin edilmesidir. Bu
malzemelerin bazıları makine veya tezgah üzerine, bazıları da kontrol panelinin
kontrol panelinin içine yerleştirilecektir.

Röleli kontrol sistemlerinde tezgah üzerine yerleştirilecek cihazlar sınır
şalterleri, selenoidler, yaklaşım şalterleri, motorlar, termostatlar ve presotatlar gibi
sayısal çıkış veren veya sayısal bir giriş kabul eden cihazlardır. Panel içi cihazlar ise
kontrol işlemlerini yerine getirmekle görevli röle, zamanlayıcı ve sayıcı gibi
cihazlardır.

Programlanabilir kontrol cihazları kullanılarak oluşturulacak bir kontrol
sisteminde ise tezgah üstüne yerleştirilen tüm cihazlar yine yer almaktadır. Panel içi
cihazlar ise çok farklıdır. Pek çok röle, zamanlayıcı, sayıcı yerine sadece bir adet
PLC kullanılmaktadır. Anlaşılacağı gibi programlanabilir kontrol cihazı röleli kontrol
sistemlerine ait tüm işlemleri ve özellikleri bünyesinde toplamaktadır.

Bütün bu aşamalardan sonra sıra temin edilen tüm malzemelerin montajına
gelir. Röleli kontrol sistemlerinde ilk adım tezgah üzerine yerleştirilecek cihazların
montajı olmalıdır.

Panel içine yerleştirilecek cihazlarda yine aynı
şekilde yerlerine monte edilmelidir.
Bütün bu aşamalardan sonra cihazların elektriksel bağlantılarının yapılmasına
gelinmiştir.

Bu aşamaya kadar kontrol sistemlerinde röleli kontrol sistemi veya
programlanabilir kontrol cihazı kullanılıyor olmanın önemli bir fark getirmediği
gözlenmiştir. Bu aşamada ise programlanabilir kontrol cihazlarının en önemli
üstünlüğü ortaya çıkmaktadır.

Röleli kontrol sistemlerinde elektriksel bağlantıların kontrol şemasına uygun
şekilde yapılması işçiliğin kalitesine bağlı olarak saatler, hatta günler sürebilmektedir.
Uzun zaman alan ve dikkat gerektiren bu işlem , hem işçilik giderlerini arttırmakta
hem de hatalı bağlantı yapılması riskini arttırmaktadır.

Programlanabilir kontrol cihazının kullanılması halinde ise, panel içine montaj
süresi saatler değil dakikalarla ölçülebilecek sürededir. Zamanın kısaldığının
yanında daha az bağlantı yapılması nedeniyle hata oranı da düşmesi,
programlanabilir kontrol cihazı kullanımının röleli kontrol sistemlerine nazaran ilk
önemli üstünlüğünü ortaya çıkarmaktadır.

Röleli kontrol sistemleri ile Programlanabilir kontrol cihazı kullanılan sistemler
arasındaki diğer önemli bir fark da tezgah üzerine yerleştirilen cihazların bağlantıları
aşamasında ortaya çıkarmaktadır.

Her iki sistemde de tezgah üstü ve panel içi cihazların montajı bittikten ve röleli
kontrol sistemlerinde, rölenin panel içi elektriksel bağlantıları yapıldıktan sonraki
aşama tezgah üstündeki cihazlarla panel içindeki cihazların elektriksel bağlantılarının
yapılmasıdır. Bu aşamada da iki sistem arasında bir farklılık görülmektedir. Röleli
kontrol sistemlerinde hem tezgah üstü cihazlarda, hem de panel içi cihazlarda aynı
gerilim ve akım değerleri bulunmaktadır. Diğer bir deyişle sistemi oluşturan tüm
cihazlar arasında doğrudan bir bağlantı vardır.

Programlanabilir kontrol cihazlarında ise tezgah üzerindeki gerilim ne olursa
olsun PLC’nin işlemcisi 5 V DC gerilim altında çalışmaktadır.

Bir PC (Programmable Controller) temelde içinde bir program olan ve
giriş/çıkış (I/O) cihazlarına bağlı bir CPU’dan (Central Processing Unıt) oluşur.
Program PC yi o şekilde kontrol eder ki bir giriş cihazından gelen sinyal “1” (ON)
olduğu zaman, gerekli işlem yapılır. Gerekli işlem, genelde bir çıkış cihazsının
sürülmesi şeklindedir. Giriş cihazları bir fotosel, kontrol panosu üzerinde bir buton, bir
nihayet şalteri veya PC’ ye uygun bir giriş sinyali üretebilecek herhangi bir cihaz
olabilir. Çıkış cihazları solenoidler, lambalar veya bir motoru yada ısıtıcıyı devreye
sokacak bir röle ve kontaktörler ya da PC çıkışı ile sürülebilecek herhangi bir cihaz
olabilir.

Örneğin bir ürün , bir sensörün önünden geçtiği zaman, sensör PC girişine “1”
sinyali gönderir. PC cevap olarak ilgili çıkışını “1” yapar. Bu çıkış bir itici kolu harekete
geçirerek ürünü, başka işlemler yapılmak üzere konveyöre iter.

Birinci sensörün üzerine monte edilmiş diğer bir sensör, ürünün çok uzun
olduğunu (eğer ürün gereğinden fazla uzun ise) hissederek başka bir girişi “1” yapar.
PC, cevap olarak baka bir çıkışını “1” yapar. Bu çıkış başka bir itici kolu çalıştırarak
ürünü hatalı mallar kutusuna iter.

Her ne kadar bu örnek iki girişi iki çıkışı kapsıyorsa da, bir PC nin yapabileceği
tipik bir kontrol işidir. Aslında bu örnek de ilk bakışta göründüğünden daha karmaşık
olabilir. Çünkü burada bir zamanlama gerekebilir. PC itici kolu ne zaman
çalıştıracağını nasıl bilebilir? Fakat bundan daha karmaşık işlemlerde PC de
yapılabilir. Asıl problem, istenilen kontrol sinyallerini uygun zamanlarda PC girişine
getirebilmektir…